Apeldoorn is sinds enkele dagen een innovatie rijker. Een elektrische bus berijdt dagelijks lijn 11 in de Gelderse stad. Eerst in in een soort ganzenpas achter een oude dieselbus aan, om na enkele weken de lijnrit volledig over te nemen.
De Whisper, zoals de noviteit is genoemd, is de eerste elektrische bus die het niveau van de tekentafel is ontstegen. Het onderscheidende zit hem in de elektromotoren die in de achterwielen zijn gemonteerd. Deze directe aandrijving maakt de bus een stuk efficiënter dan de hybride voertuigen waaraan momenteel elders in de wereld nog wordt gewerkt. Die zijn vooral een combinatie van conventionele motoren en een elektrische component (batterijen, acccu’s).
‘Een dieselmotor als hulp hebben we niet meer nodig’, legt Hans van der Ven, directeur van de Whisper en van het bedrijf achter de vinding (e-Traction) uit. ‘Een kleine dieselgenerator is voldoende. Bovendien laadt de bus bij elke rembeweging zijn accu’s op, en u weet er wordt nogal eens geremd op een stadslijn. Het voordeel van dit alles is dat de actieradius van de bus enorm wordt vergroot. Juist dat punt wordt vaak als bezwaar tegen elektrisch rijden aangevoerd.’
De verschijning van de Whisper in het Apeldoornse stadsbeeld vormt een mijlpaal voor e-Traction en de gemeente Apeldoorn. In 2004 maakten media al melding van de Whisper, en toen was er al sprake van een jaar vertraging. Kortom, de geboorte van de fluisterbus lijkt een moeizame bevalling te zijn.
‘Meestal komen daar hele mooie kinderen uit voort’, lacht Van der Ven. ‘Wat zo’n berichtje in de krant niet vertelt is de enorme complexiteit van een innovatieproces. Zeker als daar een reeks van partijen, elk met hun eigen belangen en afwegingen, bij betrokken zijn. In ons geval waren dat de gemeente Apeldoorn, vervoerder Veolia en Eneco. Op de achtergrond speelde dan ook nog het Rijk een rol.’
De e-Traction-directeur bekroop de afgelopen jaren verder het gevoel innovaties pas werkelijk een kans maken als de tijd er rijp voor is. ‘Die overtuiging was er vijf jaar geleden nog onvoldoende. Wij waren als het ware te vroeg, de ‘sense of urgency’ ontbrak. Daar heeft het groeiende besef dat een halt moet worden toegeroepen aan klimaatverandering, dank Al Gore, wel een einde aan gemaakt. En de huidige crisis wakkert dat gevoel alleen maar aan. Kijk maar naar de milieudoelstellingen die de leiders van de G8 weer hebben aangescherpt.’
Op het plein voor het Apeldoornse stadhuis staan pers en genodigden klaar voor een proefrit met de Whisper. Het voertuig maakt zijn typering fluisterbus meer dan waar. Nieuwsgierigen op het Marktplein kijken verbaasd op als de bus gaat rijden. Alleen het zoeven van de banden over de klinkers is horen. Geen motorgeluid. Enkele nietsvermoedende ‘shoppers’ gaan zelfs pas opzij als ze achter hun het ijscobelletje uit de bus horen.
Bij de bushalte aan het plein kijkt een groep Twentse vriendinnen, op weg naar Het Loo, het allemaal belangstellend aan. ‘Jammer dat we nog niet mee kunnen. Ziet er goed uit. Heerlijk rustig en schoon, dat willen we bij ons in Hengelo ook wel hebben.’
Tot eind 2010 kunnen reizigers gebruik maken van de nieuwe bus. Dan loopt de testperiode af en blijkt hopelijk dat de Whisper al zijn claims (50 procent zuiniger, 50 procent schoner en 90 procent stiller) heeft waargemaakt. ‘Wij hebben er natuurlijk alle vertrouwen in. Eerdere testresultaten tonen aan dat het systeem werkt. Er zal heus wel een en ander fout gaan, maar dat daarvoor is het ook een pilot. Om te denken dat je in zo’n fase nergens tegenaan loopt getuigt van naïviteit.’
Wethouder Rob Metz (Verkeer) benadrukt dat het gemeentebestuur alle middelen wil benutten om de eigen milieudoelstellingen te realiseren.
www.coencom.com